Grup Başkanvekilimiz Gülistan Kılıç Koçyiğit, 8 Mart'ın resmi tatil ilan edilmesi için kanun teklifi verdi:
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
17.03.1981 Tarih ve 2429 Sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifim gerekçesiyle birlikte ekte sunulmuştur.
Gereğini arz ederim.
GEREKÇE
8 Mart, kadınların eşitlik ve özgürlük mücadelesinin tarihsel hafızasını taşıyan ve bu hafızayı bugüne bağlayan siyasal bir gündür. Bu tarih sömürünün, eşitsizliğin ve erkek egemenliğinin karşısında örgütlü kadın direnişinin simgesidir.
1857 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin New York kentinde tekstil işçisi kadınların insanca çalışma koşulları ve eşit ücret talebiyle başlattıkları grevde 129 kadın işçinin yaşamını yitirmesi, kadın emeğinin nasıl değersizleştirildiğinin ve bu değersizleştirmenin ne kadar ağır bedeller doğurduğunun tarihsel bir göstergesidir. 1910 yılında Kopenhag’da düzenlenen II. Enternasyonal Sosyalist Kadınlar Konferansı’nda Clara Zetkin’in önerisiyle uluslararası bir kadınlar günü kabul edilmiş, 1921’de Moskova’da yapılan konferansta 8 Mart tarihi netleştirilmiştir. Birleşmiş Milletler’in 1977 yılında 8 Mart’ı resmen tanımasıyla birlikte bu gün, küresel ölçekte kadınların birlik, mücadele ve dayanışma günü olarak kabul edilmiştir.
Türkiye’de kadınlar 8 Mart’ı ilk kez 1921 yılında kutlamış, yasaklara, darbe dönemlerine ve baskılara rağmen bu günü sahiplenmeye devam etmiştir. 1980 askeri darbesi sonrasında dahi kadınlar kamusal alanı terk etmemiş, 1980’lerin ortasından itibaren feminist hareketin yükselişiyle birlikte 8 Mart’lar yeniden kitlesel bir nitelik kazanmıştır. Bu tarih, Türkiye’de kadın hareketinin sürekliliğini ve direnç gücünü simgelemektedir.
Bugün gelinen noktada kadınların tarihsel mücadele gerekçeleri ortadan kalkmamış, aksine yeni biçimler alarak devam etmektedir. Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranı erkeklerin oldukça gerisindedir. Kadın emeği, düşük ücret, güvencesizlik ve kayıt dışılık kıskacında sömürü devam etmektedir. Ev içi ücretsiz bakım emeği, kamusal sosyal politika eksiklikleri nedeniyle büyük ölçüde kadınların omuzlarına yüklenmekte, bu durum kadınların ekonomik bağımsızlığını ve kamusal yaşama katılımını sınırlamaktadır.
Kadına yönelik şiddet, kadın cinayetleri ve cezasızlık politikaları kadınların yaşam hakkını tehdit etmektedir. İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı ve 6284 sayılı Kanun’un etkin uygulanmaması, kadınların yaşam haklarının korunmasın noktasında ciddi zafiyetler yaratmıştır. Yargı süreçlerinde uygulanan iyi hal ve haksız tahrik indirimleri, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini yeniden üretmektedir.
Öte yandan kadınlar feminist hareketten Kürt kadın özgürlük mücadelesine, sendikalardan üniversitelere, yerel dayanışma ağlarından ekoloji mücadelelerine kadar uzanan geniş bir hatta eşitlik talebini büyütmektedir. 8 Mart, bu çok katmanlı mücadelenin görünür olduğu, kamusal sözün kadınlar tarafından kurulduğu gündür.
Resmi tatil takvimi, bir toplumun hangi tarihleri ve hangi mücadeleleri kurucu değer olarak kabul ettiğini gösterir. 1 Mayıs’ın Emek ve Dayanışma Günü olarak tatil ilan edilmesi nasıl emek mücadelesinin tarihsel öneminin tanınması anlamına geliyorsa, 8 Mart’ın resmi tatil ilan edilmesi de kadınların eşitlik ve özgürlük mücadelesinin kamusal ve kurucu bir değer olarak tanınması anlamına gelecektir.
8 Mart’ın resmi tatil olması, kadınların o gün ücretli ya da ücretsiz emek baskısı altında kalmaksızın bir araya gelmesini, söz üretmesini, forumlar, yürüyüşler ve dayanışma etkinlikleri düzenlemesini güvence altına alacaktır. Bu düzenleme, kadınların demokratik katılım hakkının kurumsal düzeyde tanınmasıdır.
Kadınların yüz yılı aşkın süredir sürdürdüğü mücadele, yalnızca geçmişin değil, bugünün ve geleceğin meselesidir. 8 Mart’ın “Kadınların Uluslararası Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü” adıyla resmi tatil ilan edilmesi; tarihsel bir borcun teslimi, eşitlik ilkesinin somutlaştırılması ve demokratik toplum idealine yönelik güçlü bir irade beyanıdır.
17.03.1981 TARİH VE 2429 SAYILI ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ
MADDE 1- 17/03/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 2’nci maddesinin birinci fıkrasında “ve 1 Mayıs günü” ibaresindeki ve bağlacı kaldırılarak “1 Mayıs günü” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve 8 Mart günü” ibaresi eklenmiş, birinci fıkranın (C) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (D) bendinde yer alan “ve 1 Mayıs günü” ibaresindeki ve bağlacı kaldırılarak “1 Mayıs günü” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve 8 Mart günü” ibaresi eklenmiştir.
“C) (Değişik: 22/4/2009 - 5892/1 md.) 1 Ocak günü yılbaşı tatili, 1 Mayıs günü Emek ve Dayanışma Günü tatili ve 8 Mart Dünya Kadınlar Günü tatilidir.”
MADDE 2- Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3- Bu kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
MADDE GEREKÇELERİ
MADDE 1- Madde ile 8 Mart gününün Dünya Kadınlar Günü tatili olarak belirlenmesi öngörülmüştür.
MADDE 2- Yürürlük maddesidir.
MADDE 3- Yürütme maddesidir.
6 Mart 2026